DREAM / The Prime Minister resigns and wakes up under the Parisian bridge!

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

2026-09-25 11:29:53Aktualitet SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX

The Foreign Policy Journal has published an extensive analysis of justice reform in Albania, focusing on the functioning of SPAK, the use of pre-trial detention, and the case of Tirana Mayor Erion Veliaj.

The article signed by Timothy Mason discusses the developments of the last decade in the justice system, the decisions of the Constitutional Court, and the consequences that, according to the author, the reform has brought to the functioning of the institutions.

The article also raises questions about the respect for due process and the accountability of anti-corruption institutions in Albania.

The full Foreign Policy Journal article, written by Timothy Mason:

On September 15, the Supreme Court of Albania allowed the continued detention of Tirana Mayor Erion Veliaj. Mayor since 2015, Veliaj has already spent more than 19 months in detention without a conviction. This summer, the Constitutional Court of Albania ruled that the Supreme Court’s reasoning for this detention was constitutionally inadequate, when it overturned the lower court’s decision in its entirety. The reason was that it had failed to take into account less restrictive alternatives, nor the fact that Veliaj remains an elected official.

In the end, the Supreme Court responded by continuing his detention anyway. It has not yet given a reason. This is how a decade of Western-backed “justice reforms” in Albania ended: with a prosecutorial system so strong that it survived two reprimands from the country’s own constitutional judges.

But it didn’t start that way. In 2016, Washington and Brussels pushed Albania to create SPAK, the Special Structure against Corruption and Organized Crime. It was set up as an independent and influence-protected body, with the power to go after corrupt officials and organized crime networks that were embedded in state institutions. The theory, as always with this kind of technocratic engineering, was that more institutional power, wielded by the right people, would produce more rule of law. Vent the judges. Purge the corrupt. Build a prosecutorial machinery strong enough to finally hold the powerful accountable.

Reformatorëve duhet t’ua njohim të paktën këtë: procesi i vetingut nuk ishte pa dhëmbë. Sipas vetë Departamentit të Shtetit, më shumë se gjysma e gjyqtarëve dhe prokurorëve që kaluan nëpër të ose u shkarkuan për pasuri të pajustifikuar apo lidhje me krimin e organizuar, ose dhanë dorëheqjen që të mos i nënshtroheshin procesit. Kjo është një arritje e vërtetë. Ia vlen ta themi hapur, në vend që të pretendojmë se i gjithë projekti ishte bosh që në fillim.

Por spastrimi i gjyqtarëve të këqij nuk është e njëjta gjë me ndërtimin e një sistemi që i bindet ligjit. Një dekadë më vonë, makineria që ndërtoi SPAK-u i ngjan gjithnjë e më shumë asaj që supozohej të zëvendësonte: e fuqishme, e errët dhe që nuk i jep llogari askujt. Ngarkesa e çështjeve të prapambetura në gjykata, që ajo supozohej të ndihmonte ta zbrazte, përkundrazi ka shpërthyer: nga rreth 16.000 çështje në pritje në rreth 200.000 sipas vlerësimeve. Shqiptarët e zakonshëm tani mund të presin 15 vjet për një vendim. Mbi gjysma e të burgosurve në vend ndodhen në paraburgim, një nga nivelet më të larta në Evropë. Sipas Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, ky mjet duhet rezervuar për rrezik real arratisjeje ose rrezik për publikun. Nuk duhet përdorur si gjendje pritjeje e zakonshme.

Edhe më shqetësues është përdorimi i paraburgimit për të anashkaluar vullnetin e votuesve, siç argumentojnë kritikët se ka ndodhur në rastin e Veliajt. SPAK-u e arrestoi në shkurt 2025 me akuza për korrupsion dhe pastrim parash. Ai i ka mohuar gjatë gjithë kohës akuzat. Shtatorin e kaluar, Këshilli Bashkiak i Tiranës e përdori paraburgimin e tij si bazë për të tentuar ta shkarkonte fare nga detyra. Kjo ndodhi përpara çdo dënimi, duke lejuar në fakt që një veprim prokurorial të bënte atë që nuk e kishte bërë kutia e votimit. Gjykata Kushtetuese e Shqipërisë e rrëzoi shkarkimin nga Këshilli.

Në fillim të çështjes, SPAK-u i mohoi Veliajt aksesin në rreth 60.000 faqe provash. Veçmas, dy gjyqtarë të Gjykatës Kushtetuese kundërshtuan kushtet në të cilat ai mbahej gjatë seancave, duke thënë se mbajtja e tij në një kabinë xhami ishte poshtëruese. Një mendim paralel në Gjykatën Kushtetuese shkoi edhe më larg se shumica. Ai arriti në përfundimin se provat nuk e kishin vërtetuar as dyshimin e arsyeshëm që nevojitej për ta mbajtur atë në paraburgim që në fillim. Madje edhe një anëtar aktual i Parlamentit Evropian, që nuk është aspak skeptik nga natyra ndaj institucioneve të mbështetura nga Brukseli, ka pyetur publikisht nëse 19 muaj paraburgim janë ende “rreptësisht të nevojshëm”.

This is what happens when an agency built to be unaccountable to politicians ends up unaccountable to the law. And the costs are not limited to courtroom drama. Foreign investors understand this model for what it is. The State Department’s 2025 Investment Climate Report recognizes Albania as a real improvement on the Corruption Perceptions Index, from 37 to 42. It also notes the increase in the stock of American investment from $300 million to $382 million in a single year. Yet it still describes Albania as a difficult place to do business. It cites corruption in procurement, a bloated informal economy, and poor contract enforcement as reasons. No marketing campaign can compensate for an economy with a justice system that first arrests and then acquits.

None of this is an argument for showing leniency towards corruption; Albania has not earned this reputation for nothing. But an anti-corruption apparatus that is unaccountable to anyone, that moves at its own pace and treats due process as optional, is not a rule of law. It is simply another address for the same old discretionary power. Real reform was supposed to replace it. Nineteen months after Veliaj’s detention began, it is fair to ask whether it has.


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×