The European Union Ambassador to our country, Silvio Gonzato, appreciates the work of SPAK, one of the justice institutions where the EU has invested the most in Albania.
In an interview with Deutsche Welle, Gonzato stated that the fight against organized crime and corruption is one of the key elements for assessing Albania's readiness to join the European Union.
He stated that SPAK is an institution that plays a fundamental role in the fight against corruption, in the fight against impunity at the political level.
For the EU, the ambassador emphasized that "more needs to be done on the preventive side in the fight against corruption and organized crime."
Asked if he thinks Berisha and Rama are trying to undermine the work of SPAK, Gonzato said he "will not speculate on this", but stressed that their reports "expressed concern about attacks on the judiciary".
"We have said that, in fact, the judiciary and the judicial system have become more resilient to these attacks, also because it is an independent system. However, we think that these attacks by politicians and political interference are something we see with dismay. It is something that should not continue ," the ambassador declared.
Mr. Ambassador, how do you assess Albania's current situation on its path towards EU integration?
EU Delegation Ambassador Silvio Gonzato: I think Albania has really made extraordinary progress and I feel privileged to have been a witness to this, and perhaps a little more than a witness, because I think we also contributed to the successful conclusion of the screening process, when the Commission and the government assessed what needed to be done in order for Albania to qualify as a member of the European Union and then, within 18 months, we managed to open all the chapters of EU legislation, as you know, the EU acquis, which was really an extraordinary achievement.
But now we are at a really critical turning point. It is the moment when we need to assess whether Albania has made any very tangible progress in some key sensitive areas, which are called “Foundations” in the European Union. Essentially, it is what is at the heart of the European Union project, and it touches on issues such as fundamental rights, namely women’s rights, children’s rights, but also on the rule of law and the justice system, the consolidation of the 2016 justice reform, it looks at the fight against corruption and organised crime, as well as democratic standards.
Pra, kjo është me të vërtetë një fazë shumë, shumë e rëndësishme, në të cilën Komisioni do të vlerësojë nëse legjislacioni dhe rregulloret apo masat që janë marrë nga qeveria muajt e fundit pasqyrojnë një përparim të vërtetë në të gjitha këto fusha. Ne i paraqesim një raport shteteve anëtare dhe pastaj u takon 27 shteteve anëtare të thonë: “Në rregull, tani jemi dakord me vlerësimin e Komisionit”. Nëse e bëjnë këtë, atëherë mund të fillojmë mbylljen e kapitujve, gjë që është absolutisht thelbësore nëse duam të ruajmë afatin kohor ambicioz që qeveria shqiptare i ka caktuar vetes. Dhe është një afat kohor që ne duam ta mbështesim. Është ambicioz, kjo është ajo që ata duan të bëjnë, por ne duam të jemi të dobishëm.
Në këtë kontekst, është gjithashtu e rëndësishme të nënvizohet një gjë, sepse po punojmë nën presion të madh, por mendoj se është e rëndësishme që të mos e bëjmë këtë në dëm të transparencës, përfshirjes, që miratimi i ligjeve dhe masave të bazohet në një debat të hapur, ku njerëzit të kuptojnë çfarë po bëhet dhe pse po bëhet, që ky debat të jetë konstruktiv, në mënyrë që të gjithë elementët e shoqërisë të mund të kontribuojnë në të.
Dhe në këtë rrugë të gjatë drejt anëtarësimit, në një nga aktivitetet e fundit të qeverisë shqiptare, ku morët pjesë edhe ju, për financimin e mirëqenies sociale, ku bëhej fjalë për aksesin e Shqipërisë në 100 milionë euro nga fondet e BE-së, të dedikuara për projekte për përfshirjen sociale, ju bëtë thirrje për transparencë më të madhe me fondet e BE-së. Pse?
Ambasadori Gonzato: Nëse shikoni gjithë projektet e ndryshme që kemi, janë pak a shumë 100 milionë euro që po investojmë për lehtësimin e tranzicionit që nga arsimi deri te tregu i punës, që është kaq thelbësor për të rinjtë. Mbaj mend që për mua ishte një nga periudhat më stresuese të jetës sime kur mbarova universitetin dhe më duhej të filloja të gjeja një punë, sepse e kupton që arsimimi yt nuk të jep medoemos mjetet për qenë gati për tregun e punës.
Dhe ne e bëjmë këtë me aktorë dhe partnerë të ndryshëm, mund të jenë OJQ-të, mund të jetë qeverisja vendore, mund të jenë ministritë, por, në përgjithësi, ajo që është e rëndësishme është që jo vetëm t’u ofrojmë përfitime qytetarëve shqiptarë, por ta bëjmë këtë në mënyrën e duhur.
Sepse unë kam edhe përgjegjësi financiare, menaxhoj paratë e taksapaguesve të Bashkimit Europian, dhe këto para duhet të trajtohen në një mënyrë transparente dhe të përgjegjshme. Është e rëndësishme që autoritetet shqiptare të miratojnë mekanizmat e nevojshëm për ta garantuar këtë transparencë, sepse kur Shqipëria të bëhet anëtare e Bashkimit Europian, shumë nga fondet e Bashkimit Europian që janë aty për të treguar solidaritet ndaj shtetit të saj anëtar, i delegohen autoriteteve vendore dhe menaxhohen prej tyre. Pra, autoritetet vendore duhet të japin prova se po e bëjnë këtë në përputhje me rregulloret financiare të BE-së, se mënyra se si përzgjidhni një projekt, për shembull, për financim, është objektive, bazohet në kritere transparente, nuk bëhet sepse dikush njeh dikë dhe paratë alokohen në bazë të kontaktit personal. Pra, kemi nevojë për këtë transparencë dhe kemi nevojë për këtë rigorozitet në procedura.
Z. Ambasador, kur bëhet fjalë për gjetjet tuaja, dua t’i kthehem financimit IPARD në lidhje me bujqësinë. Çfarë po ndodh me këto fonde të bllokuara?
Ambasadori Gonzato: Në fazën në të cilën ndodhemi ka ende negociata mes Brukselit dhe Tiranës, mes Komisionit Europian dhe qeverisë shqiptare. Qeveria shqiptare ka ngarkuar një auditor të jashtëm për të bërë një auditim. Ata kontrollojnë çfarë grantesh, kush ka marrë grante, kush ka marrë pagesa, kontrollojnë rregullsinë e këtyre pagesave dhe gjithashtu vlerësojnë nëse paratë janë shpenzuar siç duhet apo jo, si dhe i llogarisin këto para.
Pastaj kanë shqyrtuar veprimet e ndërmarra nga qeveria pas ngjarjes, për të vlerësuar nëse ato janë të mjaftueshme për të garantuar mekanizmat mbrojtës që ne kërkojmë. Sepse Bashkimi Europian është i vendosur të vazhdojë t’i ndihmojë fermerët shqiptarë. Mendoj se ky është një komponent i rëndësishëm i ndihmës sonë për Shqipërinë. Sektori bujqësor ka nevojë për gjithë ndihmën që mund të marrë, në mënyrë që të bëhet konkurrues, sepse kur Shqipëria të anëtarësohet në Bashkimin Europian, do t’i duhet t’i bëjë ballë konkurrencës së fermerëve të BE-së.
Por ne nuk mund ta bëjmë këtë nëse nuk kemi gjithë garancitë e mjaftueshme se paratë po menaxhohen siç duhet, dhe presim që qeveria shqiptare ta marrë seriozisht këtë. Pra, topi tani është ende në fushën e qeverisë shqiptare për ta vlerësuar këtë raport auditimi dhe për ta siguruar Brukselin se masat që kanë marrë janë të mjaftueshme që ne të rifillojmë ndihmën, ndihmën financiare në kuadër të IPARD-it.
Dua t’ju pyes për reformën në drejtësi në Shqipëri, e cila është një nga investimet më të mëdha të Bashkimit Europian. Çfarë mendoni për punën e SPAK-ut aktualisht?
Ambasadori Gonzato: Unë mendoj se SPAK-u po bën një punë shumë, shumë të rëndësishme. Nëse flisni me shtetet anëtare, do të shihni se ato e vlerësojnë jashtëzakonisht punën e bërë nga SPAK-u, për shembull, në luftën kundër krimit të organizuar, në shpartallimin e bandave kriminale që veprojnë jo vetëm në Shqipëri, por edhe në BE dhe, veçanërisht, në disa shtete anëtare të Bashkimit Europian.
Ato e vlerësojnë jashtëzakonisht punën që po bën SPAK-u në bashkëpunim me agjencitë e tyre të zbatimit të ligjit, si dhe me EUROPOL-in dhe EUROJUST-in për gjurmimin e këtyre bandave, për gjurmimin e aktiviteteve të tyre dhe luftën kundër krimit të organizuar. Sepse ky po bëhet një shqetësim në rritje në shtetet anëtare të BE-së. Roli që luajnë rrjetet shqiptare, për shembull, në trafikun ndërkombëtar të drogës ka ndikim edhe në sigurinë e disa qyteteve në Europën Veriore. Ndaj, kjo vlerësohet jashtëzakonisht shumë.
Së dyti, lufta kundër krimit të organizuar dhe korrupsionit është një nga elementët kyç për vlerësimin e gatishmërisë së Shqipërisë për t’u bashkuar me Bashkimin Europian. Kjo është në thelb të procesit themelor që thashë më parë. Pra, ne e shohim SPAK-un si një institucion që luan rol themelor në këtë drejtim, në luftën kundër korrupsionit, në luftën kundër pandëshkueshmërisë në nivel politik, dhe nuk shohim asnjë pengesë për thirrjen dhe hetimin e politikanëve të rangut të lartë. Mendoj se ky është një element i rëndësishëm për vlerësimin e gatishmërisë së Shqipërisë. Është diçka që ne e vlerësojmë dhe e mbështesim. Pra, padyshim që vlerësimi është pozitiv.
Ne mendojmë se duhet bërë më shumë për anën parandaluese në luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar. Kjo është arsyeja pse, për shembull, në kuadër të “Themeloreve”, një nga masat që u miratua së fundi nga Shqipëria, si pjesë e këtij hapi fillestar në procesin e anëtarësimit, ishin kriminalizimi i pastrimit të parave. Kjo do të jetë një mënyrë e rëndësishme edhe për të minuar financiarisht disa nga aktivitetet e paligjshme që kryejnë këto rrjete. Pra, ne presim që qeveria të miratojë jo vetëm strategji për parandalimin e korrupsionit, por edhe të zbatojë masa konkrete në këtë drejtim.
Por strategjia që po ndërmerr qeveria shqiptare është ndryshimi i legjislacionit për pezullimin e kërkesave për heqjen e imunitetit nga SPAK-u. Si i konsideroni këto përpjekje të qeverisë shqiptare?
Ambassador Gonzato: We are closely following this proposed amendment to the Criminal Procedure Code, which is the article that allows a court to suspend a public official who is under investigation. Because everything related to the rule of law and the administration of justice is something that we closely follow and value, not only in Albania, but in all candidate countries. The justice system is at the heart of a country’s work and requirements in the context of accession negotiations. So, we expect any legislative initiative to be in line with the government’s overall commitments in the fight against corruption and crime. And we will continue to closely monitor how this impacts on these elements.
Mr. Berisha, the leader of the opposition, has repeatedly attacked SPAK for its work and now this attempt by the Albanian government. Do you think that Mr. Berisha and Mr. Rama are trying to undermine the work of SPAK?
Ambassador Gonzato: I will not speculate on this. What is certain is that we have repeatedly expressed in our annual reports our concern about attacks against the judiciary. We have said that, in fact, the judiciary and the judicial system have become more resilient to these attacks, also because it is an independent system. But, nevertheless, we think that these attacks by politicians and political interference are something that we see with concern. It is something that should not continue.
And one last question, what is the message you have for the political class in Albania regarding EU membership?
Ambassador Gonzato: I think the visit of the members of the European Parliament's Foreign Affairs Committee was extremely important to me, because it shows that people with very difficult political backgrounds, coming from different member states, with different views, can work together. And the message that they gave to their counterparts was quite unified, which actually surprised me, because I thought there would be more divergence of views on this.
It was very positive, it was a message that said you have to take this seriously, you have to lead by example, especially in areas like the fight against organized crime and corruption. And you have to ensure that, on the one hand, there is space for the opposition, so the majority gives space to the opposition to play its role, and on the other hand the opposition plays its role constructively. So, I think that was a very good message coming from politicians to politicians, so I can only repeat it.