REKORDI/ Plaku përgatitet për të kaluar i vetëm Atlantikun, mallëngjehet kombi

 Kliko këtu për të tjera
Voxpress:

Lufta dhe valët e të nxehtit rrezikojnë të shtrenjtojnë bukën dhe makaronat

23 Gusht 2026, 07:57Biznes SHKRUAR NGA REDAKSIA VOX
Lufta dhe vala e të nxehtit rrezikojnë të rrisin çmimet e bukës dhe makaronave

Çmimet globale të ushqimeve pritet të rriten me 11.8% këtë vit dhe me 4.8% në vitin 2027, ndërsa ndikimi më i fortë parashikohet te kulturat bujqësore — drithërat, frutat dhe perimet — si edhe te produktet e qumështit, sipas Oxford Economics.

Kjo vjen në një kohë kur temperaturat ekstreme dhe thatësira në Europë kanë dëmtuar prodhimet bujqësore, ndërsa fermerët po përballen njëkohësisht me çmime të larta të energjisë dhe plehrave kimike, të rënduara më tej nga luftërat në Lindjen e Mesme dhe Ukrainë.

Pas valës së të nxehtit në Evropë, Coceral, shoqata europiane me seli në Bruksel që përfaqëson tregtinë e drithërave dhe farërave vajore, publikoi në korrik një përditësim të jashtëzakonshëm, duke ulur parashikimin për korrjet e kombinuara të drithërave në BE-27 dhe Mbretërinë e Bashkuar nga 295.5 milionë tonë në 286.6 milionë tonë. Për krahasim, në vitin 2025 u korrën 310 milionë tonë.

Prodhimi i drithërave në Gjermani pritet të bjerë me 7% këtë vit pas thatësirës së rëndë dhe valëve të të nxehtit, raportoi AFP, duke iu referuar një paralajmërimi të publikuar të martën nga Shoqata Gjermane e Fermerëve. Sipas parashikimit, prodhimi do të arrijë në 41.9 milionë tonë.

Ndërsa vala e të nxehtit shkaktoi dëme të konsiderueshme, fermerët po përballen gjithashtu me kosto më të larta për shkak të ndërprerjeve në furnizimin me naftë dhe lëndë të tjera të para, pas bllokimit të Ngushticës së Hormuzit si pasojë e luftës me Iranin.

Oxford Economics vlerëson se ndikimi më i madh në çmimet globale të ushqimeve vjen nga “lufta SHBA-Iran dhe efekti i saj mbi inputet e prodhimit ushqimor, kryesisht naftën (dizelin), gazin natyror dhe plehrat kimike”, tha për Euronews Business ekonomisti i lartë Tomas Dvorak.

Sipas Oxford Economics, çmimet globale të dizelit u rritën me 36% në korrik krahasuar me të njëjtin muaj të një viti më parë, të nxitura pjesërisht nga ndërprerjet në Ngushticën e Hormuzit, ndërsa çmimet e plehrave kimike parashikohet të rriten me 22% këtë vit.

Në të njëjtën kohë, lufta në Ukrainë po ushtron gjithashtu një ndikim të ndjeshëm mbi çmimet globale të ushqimeve.

Drithërat përbëjnë 25% të indeksit global të çmimeve të ushqimeve dhe Rusia e Ukraina “së bashku përbëjnë pak më pak se 30% të eksporteve totale botërore të grurit dhe mbi 10% të misrit”, tha Dvorak.

Sulmet ndaj porteve ruse dhe ukrainase, terminaleve të ngarkimit dhe anijeve, si edhe ndërprerjet e eksporteve të drithërave përmes Detit të Zi dhe Detit Azov, mund të ndikojnë në një kapacitet vjetor eksporti prej 86 milionë tonësh drithëra — 52 milionë tonë nga Rusia dhe 34 milionë tonë nga Ukraina — ekuivalent me pothuajse 17% të eksporteve globale të drithërave, sipas raportit.

Sipas Organizatës së Kombeve të Bashkuara për Ushqimin dhe Bujqësinë, çmimet globale të produkteve ushqimore bazë ishin 1% më të larta në korrik krahasuar me një vit më parë, ndërsa çmimet e drithërave ishin rritur me 6.9% dhe ato të vajrave bimore me rreth 17.3%.

Indeksi global i çmimeve të ushqimeve i Oxford Economics ndjek çmimet e mallrave në tregjet ndërkombëtare, ndaj rritja e tij nuk përkthehet automatikisht në një rritje të barabartë të çmimeve në supermarkete.

Rritja e parashikuar për vitin 2026 mbetet gjithsesi më e ulët se rritja prej 14.2% e regjistruar në vitin 2022.

Cilat ushqime mund të shtrenjtohen më shumë?

“Ndikimi më i fortë do të jetë te kulturat bujqësore — drithërat, frutat dhe perimet — si edhe te produktet e qumështit”, tha Dvorak për Euronews Business, duke shtuar se këto kategori preken më rëndë nga thatësirat dhe temperaturat e larta.

“Kjo do të transmetohet edhe në çmimet e produkteve të përpunuara — bukës, djathit, verës apo vajit”, vijoi ai. Ndërsa produkte të tilla si mishi pritet të preken më pak.

Si një kulturë që kërkon përdorim intensiv të plehrave kimike, gruri është nën presionin më të madh. Sipas studiuesve, çmimi i tij pritet të rritet me 36% në terma vjetorë, në 6.92 dollarë për bushel — njësi që për grurin është e barasvlershme me rreth 27 kilogramë — gjatë tremujorit të tretë të vitit 2026.

Gruri përdoret në një gamë të gjerë ushqimesh të përpunuara, nga buka dhe makaronat te drithërat e mëngjesit dhe biskotat.

“Për ushqimet e freskëta, kryesisht frutat dhe perimet, ndikimi do të jetë relativisht i shpejtë dhe ka gjasa të bëhet i dukshëm në çmimet e konsumit brenda dy deri në tre muajsh. Për ushqimet e përpunuara, vonesat zakonisht janë më të gjata, duke pasur parasysh kohën që nevojitet për korrjen dhe përpunimin. Në këtë rast, presim që ndikimi maksimal në çmimet e konsumit të ndihet pas rreth gjashtë deri në nëntë muajsh”, tha Dvorak.

Kjo do të thotë se çmimet e ushqimeve të freskëta mund të fillojnë të reflektojnë goditjet nga tetori deri në nëntor 2026, ndërsa ndikimi më i madh te çmimet e ushqimeve të përpunuara mund të ndihet midis shkurtit dhe majit 2027.

Jed Cartledge, ekonomist i mallrave bujqësore në Oxford Economics, tha se goditja mbi çmimet e ushqimeve mund të rezultojë më e fortë nga sa parashikohet aktualisht, pasi ndikimi i plotë i sulmeve në Detin e Zi ende nuk është shfaqur dhe një El Niño i fuqishëm kërcënon të dëmtojë të korrat edhe jashtë Evropës.

Megjithatë, ai shtoi se çmimet më të larta të grurit mund t’i bëjnë ekonomikisht të leverdishme rrugët alternative dhe më të kushtueshme të eksportit, duke kompensuar pjesërisht ndërprerjet në furnizim.


Në përputhje me standarded JTI

Video

SHIKO KANALIN NE YOUTUBE
×